İrezumi Kei: Ceza Amaçlı Yapılan Dövme

Japonya’da dövme, çok eski dönemlerden itibaren ülkenin farklı bölgelerinde farklı amaçlarla kullanılmıştır. Öyle ki Joumon (M.Ö. 10000- M.Ö. 300) ve Yayoi (M.Ö. 300- 300) Dönemleri’nde Japonya’da dövmenin var olduğu ve yaygın bir biçimde kullanıldığı bilinmektedir. Ancak bu dönemlerde dövme güçlü, güzel veya havalı görünmek için değil, kötü ruhlardan korunmak amacıyla bir tılsım olarak yaptırılmıştır.

Nara Dönemi’ne (710-794) gelindiğinde dövme, Japonya’nın kuzeyi (Hokkaido adası dâhil olmak üzere birkaç kuzey adası) dışında yaygınlığını kaybetmiştir. Japonya’nın kuzeyinde ise, özellikle Ainu halkı nezdinde dövme, uzun yıllar boyunca varlığını sürdürmüştür. Ainu halkında, kadınların evlilik yaşına geldiklerinde ağızlarının etrafına yapılan dövme zamanla ün kazanmıştır ve bazı mangalarda bile yer almıştır[1]:

Ainu halkında evlilik yaşına gelen kadınların ağzının etrafına yapılan dövmeye örnek. ©Pinterest
Golden Kamui (veya “Golden Kamuy”) adlı manganın karakterlerinden Asirpa ve Asirpa’nın büyükannesi Ainu halkından gelmektedirler. Bu nedenle büyükannenin ağzının etrafında dövme bulunmaktadır. ©mangatown.com

Sengoku Dönemi’ne (1467-1568) gelindiğinde dövme, daha çok, hayatını kaybeden askerlerin kim olduklarının ve nereden geldiklerinin tespit edilmesi amacıyla kullanılmıştır. Bu amaçla, söz konusu dönemde, askerlerin adları ve adresleri parmaklarına dövme olarak işlenmiştir.

Edo Dönemi’nin (1603-1868) başlarında ise dövme, sosyal açıdan pek de olumlu bir imajı olmayan gruplar nezdinde tercih edilmeye başlamıştır. Edo Dönemi’nde bazı çetelerin omuzlarının ön kısmına, fahişelerin ise kollarının üst kısmına dövme yaptırdıkları bilinmektedir. Ancak aynı dönemde, Yoşimune Tokugava idaresinde (1716-1745) dövme, büyük şehirlerde güvenliği sağlamak ve işlenen suçları kontrol altına alabilmek amacıyla kullanılan bir araç hâline gelmiştir.

Yoşimuna Tokugava yönetiminde dövme, mal çalma v.b. hafif suçları işleyen kişilerin suç işlediklerinin halka gösterilmesi, aşağılanması ve bu kişilere dikkat edilmesi için kullanılmıştır. Japoncada “İrezumi Kei (İrezumi: Dövme, Kei: Ceza (入墨刑))” olarak bilinen bu yöntem, Japonya çapında uygulanırken, bölgesel farklılıklar göstermiştir. Aşağıda bu bölgesel farklılıklara bazı örnekler verilmiştir.

Edo’da (bugünkü Tokyo), yüz kızartıcı suç işleyen kişilerin dirseğinin alt kısmına kalınlıkları yaklaşık 9’ar milimetre olan paralel iki çizgi dövmesi yapılmıştır:

Osaka’da ise dirseğin üst kısmına kalınlıkları yaklaşık 15’er milimetre olan paralel iki çizgi dövmesi yapılmıştır:

Sado’da kişilerin kolunun üst kısmına yaklaşık 9 milimetre kalınlığında “サ” karakterine benzer bir dövme yapılmıştır:

Kişuu’da ise dirseğin altına “kötü, yanlış” anlamına gelen “悪” karakteri dövmesi yapılmıştır:

Ava’da yüz kızartıcı suç işleyenlerin dirseğinin alt kısmına yapılan birbirine paralel üç çizgiye ek olarak bir de söz konusu kişilerin alnına paralel üç çizgi dövme olarak yapılmıştır:

Koyasan’da suç işleyen kişilerin alnına beni andıran dev bir nokta dövme olarak yapılmıştır:

Hizen’de ise bu kişilerin alnına “×” biçiminde bir dövme yapılmıştır:

Hiroşima’da ise kişinin işlediği suç sayısındaki artışa bağlı olarak, alna yapılan dövmedeki çizgi sayısı da artış göstermiştir. İlk suçta alna işlenen “一” karakteri, ikinci suçun işlenmesinde “ナ” karakterine, üçüncü suçun işlenmesinde ise “犬” karakterine dönüşmüştür:

“犬” karakteri “köpek” anlamına gelmektedir.

Söz konusu dövme cezası Meiji Dönemi’nin (1868-1912) başlamasıyla, 1872 yılında kaldırılmıştır.


[1] Japonya’nın güneyinde ise halkların kötü ruhlardan korunmak, evlilik yaşının geldiğini duyurmak veya öteki dünyaya hazırlanmak için parmaklarına, ellerine ve kollarına dövme yaptırdıkları bilinmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir