Bitkilerin Tozlaşmasında Hayvanların Önemi: Siçuan’ın Arı-İşçileri

Taksonomiye göre bitkilerin tozlaşmasını sağlayan hayvan türleri[1] farklı bir biyolojik grup oluşturmaktadırlar. İçerisinde 20.000’den fazla hayvan türü bulunan bu grup içerisinde (başka türlerin yanı sıra) arılar, sinekler, kelebekler, güveler, kınkanatlılar, çeşitli kuş ve yarasa türleri yer almaktadır.

Söz konusu hayvan türleri, bitkilerin tozlaşmasında çok önemli bir rol oynamaktadırlar. Öyle ki çiçekli bitkilerin büyük bir kısmının yalnızca bu hayvan türleri sayesinde tozlaşabildiği belirtilmektedir.[2] Ilıman iklimde bu hayvanlar tarafından tozlaşan çiçekli yabani bitkilerin oranı %78 iken, bu oran (yine çiçekli yabani bitkiler için) tropikal iklimde %94’e çıkmaktadır. Tarımda ise çiçekli bitkilerin %75’inin tozlaşmasında bu hayvanlardan yararlanıldığı belirtilmektedir. Bu da tozlaşmayı sağlayan söz konusu hayvan türlerinin yok olmasının, bitkilerin üreyebilmesi ve (dolaylı olarak) insanlık için ciddi sorunlara yol açacağı anlamına gelmektedir.

Çin’in Siçuan bölgesinde, meyve yetiştiricileri tarafından döneminde aşırı miktarda böcek ilacı kullanıldığı için[3] bu bölgede günümüzde tozlaşmayı doğal yollardan yapacak yeterli sayıda hayvan (özellikle de arı) kalmamıştır.[4] Bu nedenle, ilkbahar geldiğinde ve ağaçlar çiçek açtığında, Siçuan’da insanlar bir ellerinde bitkilerden toplanan polenin konduğu bir kap[5], diğer ellerinde bu poleni çiçeklere uygulamak için kullanılan ve ucunda kuş tüyü bulunan bir değnek ile ağaçları tozlaştırmaktadırlar. Tek tek tüm meyve ağaçlarının üzerine çıkarak bu ağaçların tüm çiçeklerine ellerindeki poleni (değnek yardımıyla) uygulayan arı-işçiler, tozlaşma işini böylece “yapay yollardan” kendileri yapmaktadırlar.

Her yıl nisan ayının ortasında başlayan ve aynı ayın sonuna kadar süren bu “yapay tozlaşma” işleminin tamamlanabilmesi için meyve bahçesi sahipleri tarafından genellikle ücretli işçiler tutulmaktadır. Söz konusu işçilere, öğle ve akşam yemekleri dışında, günde yaklaşık 80-100 yuan (yaklaşık 10-15 Amerikan doları) ücret ödendiği belirtilmektedir. Her ne kadar uygulanan bu yöntem çok zahmetli ve (ağaçtan düşme riskinden dolayı) tehlikeli olsa da meyve yetiştirebilmek ve beslenebilmek için meyve yetiştiricilerinin başka bir seçeneği maalesef bulunmamaktadır.

Günümüzde Çin’de işçiliğin hâlâ ucuz olması, “yapay tozlaşma” yönteminin uygulanmasında büyük bir sorun yaratmamaktadır. Ancak ilerleyen dönemlerde işçilik pahalanırsa, meyve üreticilerinin kullandıkları böcek ilacı miktarını azaltacakları ve doğal tozlaşmaya geri dönmeye çalışacakları tahmin edilmektedir.

Daha önceki bir yazıda da belirtildiği gibi doğa, insanlara her yıl 125 trilyon dolar değerinde bedava hizmet sunmaktadır. Bu nedenle doğal dengenin bozulması, insanlar için çevresel sorunların yanı sıra ekonomik kayıplara da yol açacaktır. Çin’in Siçuan bölgesindeki arı-işçiler, bu duruma güzel bir örnek oluşturmaktadır.

 

[1] Böceklerin de bir hayvan türü olduğu unutulmamalıdır.

[2] Bitkilerin bir kısmı da rüzgâr sayesinde tozlaşmaktadır.

[3] Tam olarak 1980’li yıllarda aşırı miktarda böcek ilacı kullanıldığı belirtilmektedir.

[4] Ancak günümüzde Siçuan’da hâlâ aşırı miktarda böcek ilacı kullanıldığı belirtilmektedir.

[5] Sadece poleni bir kapta toplamak bile birden fazla işlem gerektiren ve birkaç gün süren zahmetli bir iştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir